Regały magazynowe a bezpieczeństwo pracy – co najczęściej jest pomijane?

Najczęściej pomijane obszary ryzyka

Większość wypadków związanych z regałami wynika z kilku powtarzalnych zaniedbań, które łatwo przeoczyć w codziennej pracy. Do najczęściej pomijanych obszarów ryzyka należą:

• przeciążanie półek ponad dopuszczalny udźwig, często nieświadome przy zmianie asortymentu,

• ignorowanie tabliczek znamionowych lub ich brak, przez co operator nie zna realnych limitów konstrukcji,

• uszkodzenia słupków i belek po kolizjach z wózkami widłowymi, pozostawiane bez naprawy,

• samowolne modyfikacje i nieprawidłowy montaż, na przykład przestawianie belek bez zabezpieczeń,

• brak kotwienia regałów do podłoża, zwiększający ryzyko przewrócenia konstrukcji,

• nieprawidłowe rozłożenie ciężaru na półce, przesuwające środek ciężkości na jeden punkt.

Pojedynczo błędy te wydają się nieistotne, jednak łącznie obniżają nośność i stabilność całego systemu. Uszkodzony słupek czy przeciążona belka osłabiają nie jeden regał, lecz cały połączony ciąg, dlatego wymagają świadomej kontroli, a nie reagowania po fakcie.

Normy i przepisy dotyczące regałów magazynowych

Bezpieczeństwo regałów nie jest jedynie kwestią dobrej praktyki, lecz obowiązku wynikającego z przepisów. Podstawowym dokumentem jest norma PN-EN 15635, która określa zasady użytkowania i utrzymania stalowych statycznych systemów składowania, w tym obowiązek wyznaczenia osoby odpowiedzialnej za bezpieczeństwo urządzeń do składowania (PRSES). Uzupełnia ją krajowe rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP, które nakłada na pracodawcę obowiązek bezpiecznego składowania i nieprzekraczania dopuszczalnych obciążeń.

Nadzór nad przestrzeganiem tych wymagań sprawuje Państwowa Inspekcja Pracy. Nieprawidłowe użytkowanie regałów może skutkować nakazami pokontrolnymi, karami finansowymi oraz odpowiedzialnością pracodawcy w razie wypadku, choć największym kosztem pozostaje przestój i zagrożenie dla pracowników.

Rola regularnych inspekcji regałów

Regularna inspekcja regałów to najskuteczniejszy sposób wychwycenia zagrożeń, zanim doprowadzą do awarii. Norma PN-EN 15635 wyróżnia trzy uzupełniające się poziomy kontroli: bieżące zgłoszenia uszkodzeń przez pracowników, cykliczne przeglądy wizualne prowadzone przez wyznaczoną osobę (na przykład co tydzień lub co miesiąc) oraz techniczny przegląd regałów magazynowych wykonywany przez specjalistę co najmniej raz w roku.

Podczas kontroli bezpieczeństwa regałów magazynowych sprawdza się między innymi stan słupków i belek, pionowość konstrukcji, kompletność zabezpieczeń, kotwienie oraz zgodność obciążeń z tabliczką znamionową. Uszkodzenie ocenione jako poważne wymaga natychmiastowego wyłączenia regału z użytkowania. Takie audyty realizują specjaliści META, dzięki czemu decyzje opierają się na formularzu kontroli regałów, a nie na wrażeniu.

Dobór rodzaju regału a bezpieczeństwo

Bezpieczeństwo zaczyna się już na etapie doboru konstrukcji, ponieważ różne rodzaje regałów magazynowych projektuje się pod inny typ ładunku. Użycie regału niezgodnie z przeznaczeniem to jedna z częstszych, choć rzadko uświadamianych przyczyn przeciążeń.

Regały paletowe przystosowane są do ciężkich ładunków jednostkowych obsługiwanych wózkiem, regały półkowe i systemy wtykowe służą do lżejszego asortymentu pobieranego ręcznie, a regały wspornikowe do elementów długich, takich jak profile czy rury. Dopasowanie typu regału do rzeczywistego ładunku ogranicza ryzyko przeciążenia i uszkodzeń, ponieważ konstrukcja od początku odpowiada charakterowi składowanego towaru.

Bezpieczeństwo regałów magazynowych rzadko zawodzi z powodu jednej, oczywistej usterki. Znacznie częściej jest sumą drobnych zaniedbań: przeciążeń, nieusuniętych uszkodzeń i pomijanych przeglądów, które długo nie dają o sobie znać. Traktowanie regałów jako elementu wymagającego stałej kontroli, a nie jednorazowego zakupu, pozwala ograniczyć ryzyko wypadku, zanim się ono ujawni.

FAQ

Jak często należy przeprowadzać przegląd regałów magazynowych?

Norma PN-EN 15635 zaleca bieżące zgłaszanie uszkodzeń, cykliczne przeglądy wizualne prowadzone przez wyznaczoną osobę (na przykład co tydzień lub co miesiąc) oraz ekspercki przegląd wykonywany przez specjalistę co najmniej raz w roku. Częstotliwość przeglądów wizualnych zależy od intensywności pracy magazynu i ruchu wózków widłowych.

Jakie normy regulują bezpieczeństwo regałów magazynowych?

Kluczowa jest norma PN-EN 15635, dotycząca użytkowania i utrzymania stalowych systemów składowania, uzupełniona krajowym rozporządzeniem w sprawie ogólnych przepisów BHP. Przestrzeganie tych wymagań nadzoruje Państwowa Inspekcja Pracy, a ich naruszenie może skutkować karami i odpowiedzialnością pracodawcy w razie wypadku.

Jak sprawdzić maksymalne obciążenie regału magazynowego?

Dopuszczalne obciążenie półki i całej konstrukcji określa producent i podaje je na tabliczce znamionowej umieszczonej na regale. Wartości tych nie wolno przekraczać, a przy zmianie asortymentu na cięższy należy zweryfikować, czy nowe obciążenie mieści się w deklarowanych limitach.